Wstęp do różnic międzypłciowych w leczeniu neurologicznym
Zakład Farmakokinetyki i Terapii Monitorowanej, Katedra Farmakologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, Szczecin, Polska
Adres do korespondencji: Mgr Anna Pierzchlińska, Zakład Farmakokinetyki i Terapii Monitorowanej, Katedra Farmakologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, ul. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111 Szczecin, tel.: +48 91 466 15 89, faks: +48 91 466 16 00, e-mail: anna.pierzchlinska@pum.edu.pl
Aktualn Neurol 2018, 18 (3), p. 117–122
DOI: 10.15557/AN.2018.0016
STRESZCZENIE

Podobnie jak w innych dziedzinach medycyny, skuteczność farmakoterapii w neurologii zależy zarówno od czynników psychospołecznych, jak i biologicznych osoby leczonej. Jedną z takich zmiennych jest płeć pacjenta. Mimo że z powodu działań niepożądanych częściej cierpią kobiety, nadal stanowią one mniejszość w pierwszych dwóch etapach badań klinicznych. Skutkuje to fragmentaryczną wiedzą na temat ewentualnej modyfikacji dawkowania leku u kobiet. Artykuł przedstawia zarys różnic międzypłciowych, które należy mieć na uwadze, ordynując terapię farmakologiczną w neurologii. Opisywane różnice w farmakokinetyce leków opierają się m.in. na innym stopniu wchłaniania leków, spowodowanym niższymi wartościami pH w żołądku kobiet i dłuższym pasażem żołądkowo-jelitowym, a także niższej ekspresji glikoproteiny P. Wpływ na działanie leków mają również procesy dystrybucji, odmienne u obu płci, co należy łączyć z różnym w stosunku do mężczyzn udziałem procentowym tkanki tłuszczowej. Dodatkowo różna jest aktywność enzymów metabolizujących substancje egzogenne, co może wynikać z wpływu estrogenów. Również zmniejszona szybkość eliminacji może skutkować niedostatecznym usuwaniem leku z organizmu i działaniami niepożądanymi. W artykule zawarto także przykłady odmienności farmakodynamicznych obserwowanych u kobiet i mężczyzn. Pomijanie różnic międzypłciowych w terapii neurologicznej może skutkować możliwymi do uniknięcia działaniami niepożądanymi, jak również zmniejszeniem skuteczności leczenia. Zrozumienie przyczyn stojących za różnicami w farmakoterapii sprzyja indywidualizacji terapii, a więc lepszym efektom leczenia i zmniejszeniu objawów niepożądanych, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn.

Słowa kluczowe: farmakokinetyka, farmakodynamika, różnice międzypłciowe