LOGO
pl en
Zmarł Profesor Andrzej Klimek, Redaktor Naczelny „Aktualności Neurologicznych” w latach 2001–2014

Z wielkim żalem i niedowierzaniem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Prof. Andrzeja Klimka, Redaktora Naczelnego „Aktualności Neurologicznych” w latach 2001–2014, Kierownika Kliniki Neurologii i Epileptologii AM i UM w Łodzi, naukowca, mentora, nauczyciela. Bez zaangażowania Profesora nie byłoby naszego czasopisma.

Ocena globalnych wzorców ruchowych, część I: metoda Prechtla – aktualny stan wiedzy na podstawie przeglądu zakresu literatury

Ocena globalnych wzorców ruchowych metodą Prechtla (general movements assessment, GMsA) stosowana u dziecka w pierwszym półroczu życia umożliwia identyfikację i przewidywanie zaburzeń neurorozwojowych już na wczesnym etapie rozwoju. Celem pracy jest zaprezentowanie metody Prechtla na podstawie przeglądu zakresu literatury oraz podsumowanie wiedzy na ten temat. Praca ukazuje najważniejsze kwestie związane z procedurą badania, rzetelnością, wiarygodnością i zgodnością narzędzia oraz z jego wykorzystaniem w predykcji zaburzeń neurorozwojowych.

Anna Rakowska, Sara Tomalak, Katarzyna Ostrzyżek-Przeździecka, Jakub S. Gąsior
Aktualn Neurol 2021, 21 (4), p. 189–203
Ocena globalnych wzorców ruchowych, część II: wykorzystanie oceny globalnych wzorców ruchowych w prognozowaniu wystąpienia mózgowego porażenia dziecięcego – przegląd zakresu literatury

Diagnozę mózgowego porażenia dziecięcego stawia się najczęściej między 12. a 24. miesiącem życia dziecka, co często znacznie opóźnia wdrożenie wczesnej interwencji terapeutycznej. Jednym z narzędzi służących do wczesnej diagnostyki jest ocena globalnych wzorców ruchowych. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie aktualnej wiedzy o zastosowaniu oceny globalnych wzorców ruchowych w predykcji wystąpienia mózgowego porażenia dziecięcego. Przeglądu piśmiennictwa dokonano zgodnie z rekomendacjami Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses Statement. 

Katarzyna Ostrzyżek-Przeździecka, Jakub Bukowski, Teresa Furman, Natalia Jagielska, Iwona Walecka, Marta Ambroziewicz, Anna Rakowska, Jakub S. Gąsior
Aktualn Neurol 2021, 21 (4), p. 204–216
Badanie pobudliwości nerwów – sposób oceny patofizjologii chorób obwodowego układu nerwowego

Badanie pobudliwości nerwów obwodowych (nerve excitability study, NES) stanowi interesujące rozwinięcie klasycznej neurografii. Zasadą badania jest stymulacja nerwu długotrwałym bodźcem depolaryzującym lub hiperpolaryzującym, a następnie bodźcem testowym, który wywołuje złożony potencjał ruchowy lub czuciowy o zadanej amplitudzie.

Grzegorz Witkowski, Szymon Owsiak, Halina Sienkiewicz-Jarosz
Aktualn Neurol 2021, 21 (4), p. 217–223
Rzadkie powikłania poszczepienne: początek postaci rzutowo-remisyjnej stwardnienia rozsianego po szczepieniu przeciwko COVID-19 – opisy przypadków i przegląd literatury

Aktualnie brak jednoznacznych danych wskazujących na związek między szczepieniem przeciwko COVID-19 (coronavirus disease 2019) a wystąpieniem stwardnienia rozsianego. Do 31 grudnia 2021 roku opisano tylko 13 przypadków wystąpienia rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego związanych czasowo ze szczepieniem przeciwko COVID-19. W pracy przedstawiono dwa nowe opisy pacjentek, u których w krótkim czasie po szczepieniu przeciw COVID-19 wystąpiły objawy neurologiczne, a badania dodatkowe i dalsza obserwacja pozwoliły rozpoznać rzutowo-remisyjną postać stwardnienia rozsianego.  Jednocześnie zaprezentowano omówienie podobnych przypadków opisywanych w literaturze medycznej.

Joanna Kyc, Halina Bartosik-Psujek
Aktualn Neurol 2021, 21 (4), p. 238–244
Kontrola emocji i akceptacja choroby u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym – badanie wstępne

Zaburzenia psychiczne występują u około 75% osób ze stwardnieniem rozsianym. Badanie stanu psychicznego pacjentów ze stwardnieniem rozsianym ma istotne znaczenie dla oceny przebiegu choroby i podejmowania odpowiednich interwencji terapeutycznych. Celem pracy była analiza kontroli emocji i ocena akceptacji choroby w przebiegu stwardnienia rozsianego. Do badania zakwalifikowano 66 osób, w tym 34 chorych na stwardnienie rozsiane oraz 32 pacjentów z grupy kontrolnej dobranych pod względem wieku i płci do grupy badanej.

Magdalena Obrembska, Igor A. Bednarski, Andrzej Głąbiński
Aktualn Neurol 2021, 21 (3), p. 124–130
Leczenie stwardnienia rozsianego w dobie pandemii COVID-19

Pacjenci ze stwardnieniem rozsianym cechują się teoretycznie zwiększoną podatnością na infekcje, zależną od stosowania leków modyfikujących przebieg choroby. Poszczególne leki, w związku z odmiennymi mechanizmami działania, powodują zróżnicowane ryzyko. W rezultacie chorzy wymagają zindywidualizowanego podejścia do rozpoczynania nowych terapii i kontynuacji leczenia, co stało się bardzo istotne w czasie pandemii COVID-19. W artykule dokonano przeglądu rekomendacji i publikacji z ostatnich 2 lat uwzględniających zmieniające się poglądy na temat leczenia stwardnienia rozsianego w dobie pandemii COVID-19.

Waldemar Brola, Krystian Kosno, Agnieszka Mitrosz
Aktualn Neurol 2021, 21 (3), p. 131–136
Szczepienia chorych na stwardnienie rozsiane w czasie pandemii COVID-19

Szczepienia są najlepszą strategią zapobiegania większości chorób infekcyjnych, szczególnie istotną – wraz z przestrzeganiem innych zasad profilaktyki – w dobie pandemii COVID-19. Dowiedziono, że pacjenci ze stwardnieniem rozsianym mają wyższe ryzyko infekcji, a leczenie immunosupresyjne oraz immunomodulujące może jeszcze to ryzyko zwiększać. Nie znaleziono natomiast dowodów, iż szczepienia podnoszą ryzyko rozwoju stwardnienia rozsianego lub rzutu choroby. Uważa się, że chorych na stwardnienie rozsiane można bezpiecznie szczepić, a rezygnacja ze szczepień tylko z powodu rozpoznania choroby jest błędem. W artykule dokonano przeglądu zasad szczepienia chorych na stwardnienie rozsiane w zależności od rodzaju szczepionki i przyjmowanego leczenia modyfikującego przebieg choroby. Uwzględniono również zmieniające się poglądy na temat szczepionek przeciwko wirusowi SARS-CoV-2.

Waldemar Brola, Ewa Bielecka
Aktualn Neurol 2021, 21 (3), p. 137–142
Wykorzystanie technik sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego we wspomaganiu diagnostyki i leczenia chorób neurologicznych

W pierwszych dwóch dekadach XXI wieku dokonał się ogromny postęp w zakresie sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego, a techniki te trafiły do codziennego użytku – w smartfonach, wyszukiwarkach internetowych, cyfrowych asystentach klienta, systemach sterowania ruchem, a także urządzeniach biomedycznych. Celem pracy jest przedstawienie możliwości wykorzystania technik sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego we wspomaganiu diagnostyki i leczenia chorób neurologicznych wraz z omówieniem wybranych zastosowań na podstawie aktualnej literatury światowej.

Kinga Belowska-Bień, Bartosz Bień
Aktualn Neurol 2021, 21 (3), p. 163–172
Rozpoznawanie otępienia i postępowanie z pacjentami – rekomendacje

W artykule oprócz otępienia w przebiegu choroby Alzheimera przedstawiono zalecenia dotyczące diagnozy i leczenia innych chorób: otępienia naczyniopochodnego, otępienia z ciałami Lewy’ego, otępienia w chorobie Parkinsona, otępienia czołowo-skroniowego i atypowych parkinsonizmów. Szczególną uwagę poświęcono rozpoznawaniu łagodnych zaburzeń poznawczych prowadzących do choroby Alzheimera oraz możliwościom ich diagnozowania i leczenia – nie tylko w praktyce specjalistycznej. 

Anna Barczak, Tomasz Gabryelewicz
Aktualn Neurol 2021, 21 (2), p. 65–75
Modelowa ścieżka opieki nad pacjentem ze stwardnieniem rozsianym w Polsce – zadania na przyszłość

Usprawnianie procesu diagnostyczno-terapeutycznego i optymalne wykorzystanie zasobów w kontekście specyfiki funkcjonującego systemu opieki zdrowotnej skracają czas ustalania rozpoznania, przyspieszają rozpoczęcie leczenia i poprawiają jakość życia chorych na stwardnienie rozsiane. Bazując na doświadczeniach międzynarodowych i danych z praktyki klinicznej w Polsce, opracowano szereg wytycznych co do niezbędnych działań – od podniesienia świadomości społeczeństwa i ogółu lekarzy na temat stwardnienia rozsianego, przez zwiększenie ambulatoryzacji opieki medycznej, aż do zaproponowania modelowej sieci ośrodków sprawujących opiekę nad chorym na stwardnienie rozsiane. Wskazano na potrzebę utworzenia w Polsce sieci poradni wyspecjalizowanych w diagnostyce i leczeniu stwardnienia rozsianego (poradnie SM) oraz centrów kompleksowej diagnostyki i leczenia – ośrodków o wyższej referencyjności mających wszystkie kompetencje poradni SM, a jednocześnie pełniących funkcję konsultacyjną w trudnych przypadkach klinicznych oraz zapewniających dostęp do najbardziej zaawansowanych metod diagnostycznych i terapeutycznych. 

Małgorzata Gałązka-Sobotka, Jakub Gierczyński, Jerzy Gryglewicz, Konrad Rejdak, Jarosław Sławek, Agnieszka Słowik, Monika Adamczyk-Sowa, Alina Kułakowska, Malina Wieczorek, Halina Bartosik-Psujek
Aktualn Neurol 2021, 21 (2), p. 76–85
Ścieżka opieki nad pacjentem ze stwardnieniem rozsianym w Polsce – aktualna diagnoza

Ścieżka opieki nad pacjentem ze stwardnieniem rozsianym w Polsce została opracowana na podstawie danych Systemu Monitorowania Programów Terapeutycznych zgromadzonych w latach 2014‒2018 oraz raportu „NFZ o zdrowiu. Stwardnienie rozsiane”. Stwierdzono, że pierwszy kod rozpoznania stwardnienia rozsianego (G35 wg ICD-10) w około 90% przypadków był nadawany przez neurologa, najczęściej w trakcie hospitalizacji na oddziale neurologicznym. Następnie pacjent pozostawał zazwyczaj pod opieką poradni neurologicznej. Czas oczekiwania – po pierwszorazowym nadaniu kodu G35 – na kolejne świadczenia w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (neurologia) i oddziale neurologicznym wynosi ponad 100 dni. Pacjenci przed postawieniem diagnozy G35 najczęściej zgłaszali się z pierwszymi objawami choroby do poradni neurologicznej i okulistycznej oraz byli kierowani prawdopodobnie z tych poradni na rezonans magnetyczny. Analiza danych Systemu Monitorowania Programów Terapeutycznych wykazała, że mediana czasu od wystąpienia pierwszych objawów do postawienia diagnozy SM wynosiła 7,4 miesiąca, a mediana czasu od ustalenia rozpoznania do włączenia leczenia modyfikującego przebieg choroby w programie lekowym I linii – 14,82 miesiąca.

Małgorzata Gałązka-Sobotka, Jakub Gierczyński, Jerzy Gryglewicz, Konrad Rejdak, Jarosław Sławek, Agnieszka Słowik, Monika Adamczyk-Sowa, Halina Bartosik-Psujek, Malina Wieczorek, Alina Kułakowska
Aktualn Neurol 2021, 21 (1), p. 9–23
Analiza biegu u dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym – przegląd zakresu literatury

U dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym występuje szereg nieprawidłowości ograniczających ich mobilność. Zaburzenia te klasyfikujemy na poziomie struktury i funkcji oraz aktywności według Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia. Autorzy większości badań dotyczących samodzielnej mobilności pacjentów z mózgowym porażeniem dziecięcym skupiali się głównie na analizie zaburzeń chodu. Celem niniejszej pracy był przegląd piśmiennictwa ukierunkowany na analizę biegu w grupie dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. 

Marta Pielak, Diana Pałasz, Magdalena Szmulkowska, Agata Pałka, Jakub S. Gąsior
Aktualn Neurol 2021, 21 (2), p. 86–92
Wpływ poudarowych zaburzeń poznawczych na zdolność kierowania pojazdem

Celem pracy jest przedstawienie aktualnych poglądów dotyczących wpływu poudarowych zaburzeń poznawczych na zdolność prowadzenia pojazdów oraz praktyk diagnostycznych w tym zakresie. 

Agata Rost, Emilia J. Sitek, Adam Tarnowski
Aktualn Neurol 2021, 21 (2), p. 93–101
Przyczyny zmiany leczenia immunomodulującego u chorych z postacią rzutowo-remisyjną stwardnienia rozsianego

Celem badania była analiza zmiany terapii lekami wpływającymi na naturalny przebieg choroby u pacjentów z postacią rzutowo-remisyjną stwardnienia rozsianego. Badanie jednoośrodkowe o charakterze obserwacyjnym obejmowało retrospektywną ocenę danych pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego, otrzymujących leczenie wpływające na naturalny przebieg choroby w ramach programów lekowych refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. 

Małgorzata Popiel, Halina Bartosik-Psujek
Aktualn Neurol 2021, 21 (1), p. 3–8
Czy pacjenci leczeni na oddziale neurochirurgii mogą skorzystać z psychoterapii? Kilka słów o zastosowaniu terapii poznawczo-behawioralnej u chorych z uszkodzeniami mózgu

W licznych badaniach wykazano skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych. Autorzy artykułu omawiają dostępne piśmiennictwo na temat zastosowania i skuteczności tej terapii – zarówno w klasycznej formie, jak i w nowszych podejściach („trzecia fala”) – w grupie pacjentów z uszkodzeniami mózgu i leczonych metodami zabiegowymi. Prezentują publikacje opisujące zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu osób po urazach czaszkowo-mózgowych, z procesami rozrostowymi w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, krwawieniami wewnątrzczaszkowymi czy malformacjami naczyniowymi. 

Agnieszka Pawełczyk, Maciej Błaszczyk, Tomasz Pawełczyk, Maciej Radek
Aktualn Neurol 2020, 20 (3), p. 109–118